Küçük Macellan Bulutu

Genel bakış

Küçük Macellan Bulutu (KMB), bize yaklaşık 200 bin ışık yılı uzaklıkta, 19 bin ışık yılı çapında küçük ve düzensiz bir galaksi. Büyük Macellan Bulutu ile kütleçekimiyle birbirine bağlı; ikisini aralarında uzanan gaz köprüsü birleştiriyor.

Yeni yıldızların doğduğu NGC 346 bölgesi, KMB’nin en parlak noktalarından biri. Bu galaksi, ağır elementler bakımından fakir olduğu için evrenin ilk dönemlerindeki yıldız oluşumunu anlamak için iyi bir örnek.

Neden önemli?

1908–1912 yılları arasında Harvard Gözlemevi’nde çalışan Henrietta Swan Leavitt, KMB’deki yüzlerce değişen yıldızı inceledi. Sefeid denen yıldızlarda, parlaklık ne kadar yavaş değişiyorsa yıldızın gerçekte o kadar parlak olduğunu keşfetti.

Bu ilişki, evrendeki uzaklıkları ölçmenin anahtarı oldu. Edwin Hubble, Andromeda’nın bir galaksi olduğunu ve evrenin genişlediğini bu yöntemle gösterdi.

Şaşırtıcı gerçekler

• Parçalanıyor: Samanyolu’nun ve BMB’nin kütleçekimi KMB’den gaz ve yıldız koparıyor. Arkasında, gökyüzünün yarısını dolanan devasa bir hidrojen kuyruğu (Macellan Akıntısı) bırakıyor.
• Bu fotoğraf kızılötesi: Yukarıdaki görüntü, ESO’nun VISTA teleskobunun kızılötesi kamerasıyla çekildi. Toz bulutlarının arkasındaki yıldızlar bu sayede görünür hâle geliyor.

Nasıl gözlemlenir?

Türkiye’den görülemez: deklinasyonu −73° civarında olduğu için ufkun üstüne hiç çıkmaz. Güney yarımküreden bakıldığında çıplak gözle, Büyük Macellan Bulutu’nun yanında daha küçük ve soluk bir bulut olarak görülür. Hemen yanında parlak küresel küme 47 Tukan’ı da gözden kaçırma.