Sombrero Galaksisi

Genel bakış

Sombrero Galaksisi’ni neredeyse tam yanından görüyoruz. Bu açıdan bakınca, parlak ve şişkin çekirdeğinin önünden geçen ince, karanlık toz halkası ona bir Meksika şapkası görüntüsü veriyor. Uzaklığı 28–31 milyon ışık yılı, çapı yaklaşık 50 bin ışık yılı.

Çekirdeği, kendi büyüklüğündeki sarmal galaksilere göre alışılmadık derecede büyük ve parlak. Galaksi bu yüzden sarmal ile eliptik arasında bir yerde duruyor gibi görünüyor.

Neden önemli?

Sombrero, galaksilerin bize doğru ya da bizden uzağa hareket ettiğini gösteren ilk ölçümlerden birinin konusu. 1912’de Vesto Slipher, Sombrero’nun ışığının kırmızıya kaydığını ölçtü: galaksi bizden saniyede yaklaşık 1.000 km hızla uzaklaşıyordu. Bu, evrenin genişlediğinin keşfine giden ilk ipuçlarından biriydi.

Şaşırtıcı gerçekler

• Dev kara delik: Merkezindeki kara delik Güneş’in yaklaşık 1 milyar katı kütlede; yakın galaksilerde ölçülen en ağırlardan biri.
• 2.000 küresel küme: Çevresinde yaklaşık 2.000 küresel yıldız kümesi dolanıyor. Samanyolu’nda bu sayı yalnızca 150 civarında.
• Webb’in gözünden: James Webb Uzay Teleskobu 2024’te kızılötesinde çektiği görüntüde, toz halkasının pürüzsüz değil, topak topak olduğunu gösterdi.

Nasıl gözlemlenir?

Türkiye’den ilkbahar akşamlarında güney gökyüzünde görülür. Başak ve Karga takımyıldızlarının sınırında yer alır. Küçük bir teleskopla oval, parlak bir leke olarak seçilir; ortasındaki karanlık toz çizgisini görmek için orta boy bir teleskop ve sakin bir hava gerekir.